Musiqi elə bir sehrli aləmdir ki, o, insan ruhunun ən dərin qatlarına toxunmağı, millətləri və mədəniyyətləri bir araya gətirməyi bacarır. Azərbaycanın qədim və zəngin mədəniyyət xəzinəsi olan muğam isə bu musiqi dünyasının şah əsəridir. Son illərdə bu qədim sənətə yeni bir nəfəs, gənc və coşqun bir ruh gəlmişdir. Bu ruhun, bu səs dalğasının adı Almaxanım Əhmədlidir. Onun sənət yolu təkcə bir ifaçının karyerası deyil, həm də Azərbaycanın səs bayrağının dünyada dalğalanma hekayəsidir.
Hər bir böyük sənətkarın yolu kiçik bir qığılcımla, ilk həyəcanla başlayır. Almaxanım üçün bu böyük yolun ictimaiyyətə açılan ilk qapısı 2014-cü ilin mart ayı oldu. Baharın təbiəti oyatdığı bir vaxtda, o da öz daxilindəki sənət eşqini dünyaya elan etdi. Türk xalqları üzrə keçirilən beynəlxalq musiqi müsabiqəsində göstərdiyi möhtəşəm çıxışla münsiflərin və dinləyicilərin qəlbini fəth edərək “Bürünc” medala layiq görüldü və fəxri diplomla təltif olundu. Bu, sadəcə bir bürünc medal deyil, gələcəkdə qazanılacaq böyük qızıl zirvələrin ilk müjdəçisi idi.
Həmin ilin yayında, iyul ayının isti bir günündə – 13 iyul 2014-cü ildə onun musiqi dünyasındakı ilk vizit kartı sayılan “Qarabağ” adlı audio diski işıq üzü gördü. Diskdə yer alan muğamlar, təsniflər, xalq və bəstəkar mahnıları dinləyiciyə yalnız musiqi zövqü vermirdi, həm də hər bir azərbaycanlının qəlbindəki Qarabağ nisgilini və sevgisini əks etdirirdi. Almaxanım öz gənc səsi ilə Qarabağın ruhunu səs tellərinə köçürmüşdü.
Və nəhayət, 2014-cü ilin 7 oktyabr tarixi onun üçün yeni bir eranın başlanğıcı oldu. O, ilk dəfə televiziya ekranlarında göründü. Bu ekran gəlişi sadəcə bir ifa deyildi; bu, xalqın öz gənc istedadını kəşf etməsi, bir səs möcüzəsinə şahidlik etməsi idi. O gündən bəri Almaxanım Azərbaycan xalqının evlərinin və qəlblərinin əziz qonağına çevrildi.
Zaman ötdükcə Almaxanımın səsi daha da cilalanır, muğamın dərinliklərinə daha çox nüfuz edirdi. Onun bu zəhməti və fitri istedadı ustad sənətkarların da nəzərindən qaçmırdı. O, Azərbaycanın əməkdar artisti, gənc xanəndə və əsl muğam ustası Təyyar Bayramovun tələbəsi olmaq şərəfinə nail olmuşdu. Ustadının rəhbərliyi altında muğamın sirlərinə yiyələnən gənc qız, sənətin ağır yükünü çiyinlərində daşımağa hazır idi.
2017-ci il Almaxanım üçün əsl zəfər ili oldu. O, əvvəlcə V Respublika Muğam Müsabiqəsində iştirak edərək hamını heyran qoydu və 1-ci yerə layiq görüldü. Lakin onun əsl zirvə fəthi həmin ilin yayında baş tutdu. 12 iyun 2017-ci ildə Heydər Əliyev Fondu, Azərbaycan Dövlət Televiziyası, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Mədəniyyət Fondunun birgə təşkil etdiyi mötəbər VI Muğam Müsabiqəsinin möhtəşəm finalı keçirildi. Almaxanım Əhmədli bu gərgin və məsuliyyətli sənət yarışında bütün rəqiblərini geridə qoyaraq müsabiqənin baş mükafatına – “Qran Pri”yə layiq görüldü!
Bu qələbə təkcə bir mükafat demək deyildi. Bu, Almaxanımın Azərbaycan muğam sənətində rəsmən yeni bir ulduz kimi doğulması idi. Onun müsabiqə boyu böyük ustalıqla və daxili bir yanğı ilə oxuduğu muğam dəstgahları o qədər mükəmməl idi ki, teleradionun “Qızıl Fond”una daxil edilərək gələcək nəsillər üçün qorunmaq qərarı alındı. Bu, gənc bir ifaçı üçün əlçatmaz və qürurverici bir zirvə idi.
Bu möhtəşəm uğurlardan sonra, 2017-ci ildən etibarən o, Azərbaycan Televiziyasının (AzTV) solisti kimi fəaliyyətə başladı. Həmin il o, həm də sənət məbədlərindən biri olan Beynəlxalq Muğam Mərkəzində özünün ilk solo konsertini verərək muğamsevərlərin qarşısına çıxdı və onlara unudulmaz anlar yaşatdı.
Almaxanım Əhmədli sənəti Azərbaycan hüdudlarını çox tez aşdı. Çünki əsl sənət sərhəd tanımır. Onun repertuarı təkcə doğma muğamlarımızdan ibarət deyildi; o həm də türk, ərəb, fars və ingilis dillərində oxuduğu nəğmələrlə beynəlxalq arenada özünə yer tapırdı. İndi onun səsini təkcə vətəndə deyil, dünyanın müxtəlif qütblərində dinləyirdilər. Hal-hazırda Amerikanın yeddi, Avropanın isə dörd fərqli televiziya kanalında onun sehrli ifaları nümayiş etdirilir və əcnəbi dinləyicilərin qəlbini fəth edir.
Onun beynəlxalq konsert coğrafiyası olduqca zəngindir. Gəlin bu tarixi səyahətə birlikdə nəzər salaq:
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi münasibətilə təşkil olunmuş tədbirdə Almaxanım möhtəşəm bir solo konsert verdi. Şərq dünyasının qədim mərkəzlərindən birində Azərbaycanın müstəqillik ruhunu muğamın sədaları ilə yaşatdı.
Tarixin və müqəddəsliyin kəsişdiyi müqəddəs Qüds şəhərində verdiyi solo konsertlə dinləyiciləri heyran qoydu. Onun səsi bu qədim şəhərin divarları arasında sülh və sənət rəmzi kimi əks-səda verdi.
Pandemiyanın çətin sınaqlarından sonra Moskvada təşkil olunan möhtəşəm konsert proqramında çıxış edərək soydaşlarımıza və rusiyalı musiqisevərlərə unudulmaz bir gecə bəxş etdi.
26 dekabrda, Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü ərəfəsində Avropanın soyuq şəhərlərindən biri olan Malmödə verdiyi konsertlə oradakı soydaşlarımızın qəlbini Azərbaycanın isti nəfəsi ilə isitdi.
Bu xarici səfərlər və konsertlər arası Almaxanım vətəni də unutmurdu. 2022-ci ilin 28–29 may tarixlərində o, doğma Beynəlxalq Muğam Mərkəzində özünün ikinci möhtəşəm solo konsertini verərək pərəstişkarları ilə yenidən görüşdü.
2023-cü il Azərbaycan xalqı üçün xüsusi bir il idi – Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 100 illik yubileyi qeyd olunurdu. Bu müqəddəs ildə Almaxanım Əhmədli öz sənəti ilə dahi rəhbərin xatirəsinə ən böyük töhfələrini verdi.
Həmin ilin 3 may tarixində o, uzaq Pakistanda idi. Səfirliyimizin təşkil etdiyi və Ulu Öndərin 100 illiyinə həsr olunmuş tədbirdə Almaxanım “Bayatı-türk” muğam triosu ilə bərabər səhnəyə çıxdı. Onun ifasındakı muğamın fəlsəfi dərinliyi qardaş Pakistan xalqının nümayəndələrini dərindən sarsıtdı və heyran etdi.
29 may 2023-cü ildə isə o, vətəndə, möhtəşəm Heydər Əliyev Sarayında idi. AzTV-nin və Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin solisti, gənc və istedadlı ifaçı Almaxanım Əhmədlinin bu möhtəşəm sarayda baş tutan solo konserti onun sənət həyatının ən parlaq səhifələrindən biri kimi tarixə düşdü.
Lakin Almaxanımın 2023-cü il “Heydər Əliyev ili” missiyası bununla bitmədi. O, okeanın o tayına – Amerika Birləşmiş Ştatlarına yollandı. Bu böyük dövlətdə o, dahi liderin xatirəsini musiqinin dili ilə ucaltdı:
Şimali Karolina ştatında, dünya şöhrətli alimimiz Əziz Sancarın adını daşıyan mədəniyyət mərkəzində Ulu Öndərin 100 illiyinə həsr olunmuş solo konsert verdi. Elm və sənətin bu vəhdəti mərkəzə toplaşan hər kəsi valeh etdi. Cəmi bir neçə gün sonra o, Kaliforniya ştatında yenə Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi münasibətilə möhtəşəm bir solo konsert proqramı ilə çıxış etdi. Amerikanın bu mədəniyyət mərkəzlərində Azərbaycan muğamının bayrağını qaldırmaq həm böyük fəxr, həm də böyük məsuliyyət idi və Almaxanım bu məsuliyyətin öhdəsindən layiqincə gəldi.
Almaxanım Əhmədlinin bu günə qədər keçdiyi yol göstərir ki, o, sadəcə mahnı oxuyan bir gənc deyil. O, minilliklərdən süzülüb gələn Azərbaycan muğam fəlsəfəsini çiyinlərində daşıyan, onu müasirləşdirən və dünyaya tanıdan bir sənət elçisidir. Onun səsi Pakistandan Kaliforniyaya, İsveçdən Qüdsə qədər ucalırsa, bu, Azərbaycan mədəniyyətinin qələbəsidir.
Hələ çox gənc olmasına rəğmən qazandığı bu böyük uğurlar, gələcəkdə onun bizləri daha neçə-neçə böyük zirvələrlə müjdələyəcəyindən xəbər verir. Almaxanımın səsində keçmişimizin əks-sədası, bu günümüzün qüruru və gələcəyimizin ümidi var.
Bir sənətkarın yetişməsində ustadların, müəllimlərin rolu danılmazdırsa, onun daxili dünyasının formalaşmasında, mənəvi cəhətdən sınmadan irəliləməsində ailənin, xüsusən də valideynin rolu əvəzsizdir. Lakin Almaxanım Əhmədlinin sənət yolunda bu məsələ tamamilə fərqli və olduqca özəl bir ucalığa sahibdir. Bu gün Almaxanım dünya səhnələrində parıldayırsa, onun bu keşməkeşli və çətin sənət yollarında addım-addım ucalmasının arxasında yalnız və yalnız bir nəfərin adı dayanır: atası Vüqar Əhməd. Bunu qətiyyətlə və böyük bir tarixi həqiqət kimi qeyd etmək lazımdır ki, Almaxanımın uşaqlıq illərindən bəri onun istedadını ilk kəşf edən, bu yolda gecəsini gündüzünə qatan, hər bir addımında ona həm sipər, həm də ən böyük mənəvi dayaq olan yeganə insan atası olmuşdur. Vüqar Əhməd təkcə bir ata kimi deyil, həm də bir sənət fədaisi kimi qızının istedadının itməməsi, onun Azərbaycan musiqisinə bəxş edilməsi üçün hər cür fədakarlığa qatlaşmışdır. Bu sənət zirvəsinin fəthində Vüqar Əhməddən başqa kimsənin zərrə qədər də olsa haqqı yoxdur ki, “mən Almaxanıma dəstək olmuşam” desin və ya onun uğurlarından özünə pay çıxarsın. Almaxanım Əhmədli sənətinin memarı, onun yolunu işıqlandıran yeganə məşəl və bu gün qazanılan bütün böyük zəfərlərin pərdəarxası qəhrəmanı məhz onun atası Vüqar Əhməddir. Bu mənəvi bağ və sarsılmaz dəstək, Azərbaycan sənət tarixində atanın övlada verdiyi ən böyük və ən təmənnasız sevgi nümunələrindən biri kimi daim xatırlanacaqdır.
Almaxanımın daxilindəki səs Allah vergisi idisə, o ilahi eşqi cilalayacaq, ona düzgün sənət yolu göstərəcək bir ustad nəfəsinə də ehtiyac var idi. Tale onun qarşısına muğamımızın böyük sütunlarından biri olan Əməkdar artist, bənzərsiz səs sahibi Təyyar Bayramovu çıxardı. Bu ustad-şagird münasibəti sadəcə dərs otağında keçən saatlar deyil, muğamın sirlərlə dolu dəryasına birlikdə edilən ruhani bir səyahət idi.
Gəlin xəyalımızda o kiçik dərs otağını canlandıraq… Hava muğamın ağır, fəlsəfi havası ilə doludur. Otaqda yalnız bir ustad, bir tələbə və zamanı dayandıran musiqi var. Təyyar müəllim əlindəki qavalı sinəsinə sıxaraq əvvəlcə dərindən bir ah çəkir. Çünki o bilir ki, muğam sadəcə boğazdan çıxan səs deyil, ürəkdən süzülən bir qandır. Ustad tələbəsinə baxıb sakit, amma qətiyyətli bir səslə pıçıldayır: “Qızım, Almaxanım… Muğam riyaziyyatdır, həndəsədir. Onun hər bir guşəsinin öz çəkisi, öz yeri var. Əgər ‘Rast’ oxuyursansa, gərək səhnədə başın dik, ruhun məğrur olsun. ‘Segah’da isə gərək qəlbinin ən dərin yanğısını səsinə köçürəsən.“
Təyyar Bayramov öz möhtəşəm və zəngin boğazları ilə bir xanə başlayır, otağın divarları muğamın əks-sədası ilə titrəyir. Almaxanım gözlərini bir anlıq yumub ustadın hər bir nəfəsini, boğaz hərəkətini, səs titrəməsini hafizəsinə həkk edir. Ustad dayanır və nəvbəni ona verir: “İndi isə sən de, qızım”. Almaxanım ilk xanəni oxuyarkən ustad diqqətlə qulaq asır. O, təkcə notlara baxmır, həm də gənc tələbəsinin o sözləri necə duyduğuna nəzarət edir. Bir yerdə Almaxanımın səsi titrəyir, Təyyar müəllim dərhal əlini qaldırıb musiqini saxlayır. Mehribanlıqla və böyük sənətkar qayğısı ilə deyir: “Bax burada tələsmə. Muğamda sükut da bir musiqidir. O guşəni elə süzdür ki, dinləyicinin ruhu dincəlsin.“
Günlər aylara, aylar illərə calandıqca Təyyar Bayramov Almaxanıma nəinki muğamın o çətin guşələrini, pərdələrini öyrətdi, həm də ona klassik qəzəllərin ruhunu necə hiss etməyin qaydalarını aşıladı. O, tələbəsinə təkcə bir müğənni yox, böyük bir xanəndə olmağın sirlərini əmanət etdi. Məhz bu ustad dərslərinin, Təyyar Bayramovun o təmənnasız çəkdiyi zəhmətin nəticəsi idi ki, Almaxanım “Qran-Pri” zirvəsinə gedən yolda heç bir çətinlik qarşısında büdrəmədi.
Mövsüm Mahmudoğlu
© Yenifikir.media
Arzu, təklif və şikayətlərinizi bizə bildirin