Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələrinin, beynəlxalq təşkilatların rəhbərlərinin və hərbi attaşelərin işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinə (məsələn, Şuşa, Ağdam, Füzuli, Laçın, Kəlbəcər və Cəbrayıla) mütəmadi səfərləri regionun post-münaqişə dövründəki reallıqlarının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Ermənistanın müəyyən revanşist və millətçi dairələrinin bu səfərlərə göstərdiyi kəskin və aqressiv reaksiya isə beynəlxalq hüquq, regionun gələcək sülh arxitekturası və reallıqların qəbul edilməsi kontekstində tamamilə əsassız və qəbuledilməzdir.
Bu mövzu ilə bağlı əsas analitik məqamları növbəti aspektlər üzrə qruplaşdırmaq olar:
1. Beynəlxalq Hüquq və Suverenlik Prinsiplərinin Tapdanması
Xarici diplomatların Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinə səfər etməsi tamamilə Azərbaycan dövlətinin suveren hüququdur. Ermənistanın revanşist qüvvələrinin bu prosesə etiraz etməsi və ya beynəlxalq missiyaları qınaması, onların hələ də Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı gizli və ya açıq iddialardan əl çəkmədiyini göstərir. Diplomatların bu səfərlərdə iştirakı, dünya birliyinin Azərbaycanın suverenliyini və regionda formalaşmış yeni status-kvonu birmənalı şəkildə dəstəklədiyinin bariz sübutudur.
2. Regiondakı Dağıntıların və “Urbisid”in Dünyadan Gizlədilməsi Cəhdi
Revanşist qüvvələrin əsas qorxularından biri işğal dövründə törədilmiş kütləvi dağıntıların, mədəni-tarixi irsin məhv edilməsinin (urbisid və ekosid) xarici diplomatlar tərəfindən yerindəcə müşahidə olunmasıdır. Ağdamın “Qafqazın Xirosiması” adlandırılması, Füzulidə, Cəbrayılda daş-daş üstündə qalmaması faktları diplomatik korpus tərəfindən sənədləşdirilir və hesabatlara daxil edilir. Revanşistlərin isterik reaksiyası, otuz illik işğalın və vandalizmin beynəlxalq miqyasda ifşa olunmasının qarşısını almaq cəhdidir.
3. Sülh Prosesinə və Regional İnteqrasiyaya Zərbə
Azərbaycan dövləti azad edilmiş ərazilərdə nəhəng bərpa-quruculuq işləri aparır, “Ağıllı kənd” və “Ağıllı şəhər” layihələrini icra edir, bölgəni yaşıl enerji zonasına çevirir. Xarici şirkətlər və investorlar da bu prosesə cəlb olunur. Ermənistandakı radikal qrupların bu inkişafı və beynəlxalq legitimliyi hədəf alması onların Cənubi Qafqazda davamlı sülh, sabitlik və iqtisadi inteqrasiyada maraqlı olmadıqlarını, əksinə, regionu yenidən xaosa sürükləmək istədiklərini nümayiş etdirir.
4. Diplomatik və Siyasi Reallıq Hissinin İtirilməsi
Beynəlxalq diplomatik korpusun Qarabağa səfərlərinə qarşı çıxmaq həm də dünya güclərinin (BMT, Avropa İttifaqı, aparıcı qərb və şərq dövlətləri) qərarlarına qarşı hörmətsizlikdir. Çünki həmin diplomatlar öz ölkələrinin rəsmi xarici siyasət kursunu təmsil edirlər. Revanşistlərin bu reaksiyası Ermənistan daxilindəki müəyyən qüvvələrin hələ də real siyasi mənzərəni düzgün qiymətləndirə bilmədiyini və marginal statusda qaldığını göstərir.
Nəticə olaraq, xarici diplomatların Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərləri regionun gələcəyinin müharibə və işğalla deyil, quruculuq, beynəlxalq hüquq və əməkdaşlıqla bağlı olduğunun ən güclü ismarıcıdır. Erməni revanşizminin bu reallığa qarşı yönəlmiş hər hansı bəyanatı və ya etirazı hüquqi və siyasi baxımdan heç bir kəsərə malik deyil və iflasa məhkumdur.
Almaz Ülvi
Filologiya elmləri doktoru
© Yenifikir.media
Arzu, təklif və şikayətlərinizi bizə bildirin