Sədəqəi-Cariyə: Ölüm sonrası davam edən xeyirli əməl

Həzrət İmam Əli (ə) buyurub:
“Ölən şəxsi, vəfatından sonra üzərinə savabı yazılan sədəqəi-cariyə (davamlı sədəqə) xaric, əməlindən heç bir şey təqib etməz.”
(Müsnədi İmam Zeyd, 594-cü hədis)

Bu hədis, insanın dünyadan köçdükdən sonra onun əməl və xeyir işlərinin mahiyyətini izah edir. İmam Əli (ə) vurğulayır ki, insanın ölümündən sonra ona yalnız davamlı xeyir gətirən əməl və işlər savab qazandırır. Yəni, bir insanın həyatı boyu etdiyi faydalı işlər, onun üçün ölümündən sonra da davam edən savab mənbəyidir.

Sədəqəi-Cariyə Nədir?

İslamda sədəqəi-cariye termini, ölümdən sonra da faydası davam edən xeyirli əməli ifadə edir. İnsan sağlığında etdiyi bəzi xeyirli işlər, ölümündən sonra da başqalarına fayda verir və onun üçün savab yazılır. Bu işlərdən bəziləri bunlardır:

Ağac əkmək: Meyvələri, kölgəsi və faydası ilə insanlara uzun müddət xidmət edir.

Yol, körpü və su bulağı inşa etmək: Bu infrastrukturlar insanlara uzun illər xidmət göstərir.

Tələbə yetişdirmək və bilik vermək: Təhsil və əxlaq öyrətmək, övlad və tələbələr vasitəsilə davamlı təsir göstərir.

Əsas prinsip odur ki, bu əməl yalnız ölümdən sonra verilməklə deyil, insanın həyatı boyunca başqalarına fayda verdiyi iş olmalıdır.

Qısa müddətli əməl və sədəqə

Məsələn, yas mərasimində yemək vermək kimi xeyir işləri qısa müddətli təsir göstərir. İnsanlar yeyib gedir və bunun təsiri uzun sürmür. Belə əməl, sədəqəi-cariye sayılmır, çünki davamlı savab gətirmir.

Bu o deməkdir ki, öləndən sonra bütün xalqa ehsan vermək istəyən bir insan, əgər həyatı boyu davamlı xeyirli işlər etməyibsə, bu iş ona uzunmüddətli savab qazandırmayacaq.

Hər bir müsəlman üçün əsas dərs budur ki, xeyirli əməl yalnız xüsusi günlərdə və mərasimlərdə deyil, gündəlik həyatın bir hissəsi olmalıdır. İnsan faydalı işlər görməli, başqalarının həyatına davamlı təsir göstərə biləcək xeyirli işlərə önəm verməlidir.

Beləliklə, sağlığında başladığı xeyirli əməl, onun ölümündən sonra da savab gətirəcək və sədəqəi-cariye olaraq davam edəcək. İnsan üçün əsl xeyir və savab, yalnız qısa müddətli deyil, davamlı fayda verən əməl və işlərdədir.

Tural İrfan